Fietsen in de duisternis door Willem Janssen Steenberg (Cinglé)   10 mei 2006

Mocht je een nachtelijke beklimming overwegen, bijvoorbeeld om de zonsopgang vanaf 1909 m te aanschouwen, zorg dan dat je zowel van voren als van achteren goed zichtbaar bent; dat is wettelijk verplicht en noodzakelijk in verband met je veiligheid. 

Hoofdlamp
Wil je een hardhandige ontmoeting met een everzwijn vermijden, dan is de aanschaf van een hoofdlamp zeker de overweging waard: een goede hoofdlamp levert duidelijk meer zicht dan de gebruikelijke stuurverlichting. Een bijkomend voordeel is dat de lichtbundel met je hoofd meedraait: de plaats waarnaar je kijkt, wordt verlicht. Dat is m.n. in bochten heel plezierig, omdat je dan het verloop van de weg kunt zien. Neem de specificaties van de fabrikanten overigens met een stevige korrel zout; dat sommige een lichtbundel van 70 of 100 m beloven, houdt niet in dat je op die afstand een zwijn van een konijn kunt onderscheiden… 
Hoofdlampen zijn er in alle soorten en prijsklassen. Petzl en Black Diamond leveren prima materiaal. Laat je goed informeren: er is veel verschil tussen de diverse typen en dezelfde lamp kan bij de ene winkel een stuk goedkoper zijn dan bij de andere.
Hier afgebeeld de Black Diamond Supernova.

Hoe laat komt de zon op? 
De precieze momenten van de opkomst c.q. ondergang van de zon kun je voor elke gewenste plaats in de wereld (en dus voor de Ventoux) en voor iedere datum bepalen op www.dekoepel.nl. Klik in het keuzemenu op Calculator. Onder het kopje Geografische positie klik je op het pijltje achter Utrecht (Sterrenwacht) en scroll je vervolgens helemaal omhoog. Klik bovenin dit keuzemenuutje op Invoeren. Nu kun je de geografische lengte en breedte invoeren. De geografische breedte van de Mont Ventoux is 44° 10’ 0”, de lengte is 5° 17’ 0”. In het vakje tussen Hoogte: en meter boven de lokale horizon vul je de hoogte van de Ventoux in, dus 1909. Voer de gewenste datum in en zorg ervoor dat de tijdzone op +1 staat. Geef daarna aan of de gekozen datum in de zomertijd valt of niet, klik op Bereken gegevens en in de bovenste rij van de twee uitkomsten zie je hoe laat meteorologisch gezien de zonsopgang een feit is: op het aangegeven ogenblik staat de zon half boven de horizon. 
Ietwat beperkter, maar voor de meeste fietsers in dit verband meer dan voldoende en bovendien zéér gebruiksvriendelijk is www.meteoservices.be/Efemeriden. Je vult de bovenstaande gegevens in en klaar is Kees. Let op! Als je de berekening laat uitvoeren voor een datum waarvoor de zomertijd geldt, moet je een uur optellen bij de uitkomsttijd.
Wil je het eerste streepje van de zon boven Italië zien verschijnen, dan moet je een kwartier eerder boven zijn en wil je de geboorte van de dag vanaf het prille begin meemaken – en dat is natuurlijk het mooiste - : de overgang van nacht naar schemering ligt nóg een halfuur tot drie kwartier vroeger. Maar vóór de schemering het landschap vormen geeft, vindt er iets fascinerends plaats: het gloren van de dag. Terwijl de nacht aanvankelijk nog donker blijft, kruipen de allereerste, veelkleurige lichtverschijnselen van de horizon de zwarte hemel in - zie De Berg/Zonsopgang/Annunciatie op deze site. Wil je dat fascinerende schouwspel meemaken en eventueel vastleggen op foto of video, dan dien je nóg ruim een uur eerder present te zijn.
 Met dank aan Bert van Dijk, KNMI - De Bilt

En hoe zit het met de maan?
Bij de planning van een nachtelijke beklimming van de Ventoux is het niet oninteressant te weten of je je in het pikkedonker een weg door het bos en het maanlandschap moet banen, danwel wordt bijgelicht door een triomfantelijke volle maan.
Komt een en ander niet zo heel nauw, dan kun je om dat te weten te komen bijvoorbeeld de site van de Koninklijke Sterrenwacht van België raadplegen: www.astro.oma.be, pagina Uw vragen aan de Sterrenwacht (FAQ over tijd, kalenders, Zon, Maan, ...)/De Maan/De Maanfasen. Klik het gewenste jaar aan en je krijgt voor alle perioden in het gekozen jaar de schijngestalten van de maan: nieuwe maan, eerste kwartier, volle maan en laatste kwartier. Deze gegevens, berekend voor Ukkel (België), wijken in minieme mate af van de gegevens die gelden voor Zuid-Frankrijk. Voor het doel, achterhalen in welke mate je nachtelijke beklimming van de Ventoux vanuit het heelal wordt bijgelicht, maakt dit echter niets uit: het verlichte gedeelte van de maan is in Zuid-Frankrijk vrijwel gelijk aan dat in Nederland en België. 

Maankalender
Wil je héél precies weten wat je van dag tot dag kunt verwachten, dan kun je een maankalender raadplegen. Deze tabel wordt elk jaar uitgegeven door Drukkerij Uitgeverij Kerckebosch, Julianalaan 65–67, 3708 BB Zeist. Tel. 030-69 21 444, fax: 030-69 12 174, e-mail: sterrenkalender@kerckebosch.nl
Alle (publieks)sterrenwachten beschikken over de kalender en zij zullen je zeker aan de gewenste gegevens kunnen en willen helpen. De benodigde adressen vind je op www.dekoepel.nl, pagina Sterrenwachten. Je treft de maankalender eveneens aan in het maandblad Zenit dat wordt uitgegeven door Stichting de Koepel, Zonneburg 2, 3512 NL Utrecht, e-mail: info@dekoepel.nl.
Let er bij het interpreteren van deze lijsten op dat er steeds een periode van twee weken is dat de maan ’s avonds/’s nachts aan de hemel te zien is, gevolgd door een tweetal weken dat zij onzichtbaar is. Dit, gevoegd bij het feit dat tussen de opkomst van de maan op twee opeenvolgende dagen wel anderhalf uur verschil kan liggen, maakt het raadplegen van een maankalender niet onbelangrijk bij het plannen van je beklimming.
(N.B.: Een nauwkeurige tabel van opkomst- en ondergangstijden van de maan is bij de Koninklijke Sterrenwacht van België in voorbereiding. Houd in dat verband www.astro.oma.be, pagina Uw vragen aan de Sterrenwacht (FAQ over tijd, kalenders, Zon, Maan, ...)/De Maan/Efemeriden: Opkomst en ondergang in de gaten.
Met dank aan Ferry Bevers, Sterrenwacht Halley – Heesch